Pháp lệnh gồm 5 chương 42 điều được UBTVQH thông qua ngày 20/1/2014 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Pháp lệnh quy định trình tự thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính như đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc tại TAND; trình tự, thủ tục xem xét, quyết định việc hoãn, miễn chấp hành, giảm thời hạn, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành phần thời gian áp dụng biện pháp xử lý hành chính còn lại; khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị; giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính.

Để đảm bảo quyền của người của thành niên theo pháp lệnh vừa công bố, Phó Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Sơn nhấn mạnh: Những hoạt động tố tụng của Tòa án là: Xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính do một Thẩm phán thực hiện nhưng phải bảo đảm quyền của người bị đề nghị được giải trình trước Tòa án. Sự độc lập và tuân theo pháp luật của Tòa án phải được đảm bảo đầy đủ các yếu tố khi áp dụng biện pháp xử lý hành chính được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Pháp lệnh quy định rõ, Tòa án cấp huyện nơi cơ quan đề nghị có trụ sở, có thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính. Nếu Tòa án cấp huyện bị khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị thì Tòa án cấp tỉnh có thẩm quyền xét lại các quyết định của cấp huyện.

Quan điểm của Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm khi xây dựng Pháp lệnh này nhằm mục đích bảo vệ các quyền cơ bản của công dân, quyền con người, đặc biệt là người chưa thành niên trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính. Khi áp dụng những biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng Thẩm phán được phân công phải có hiểu biết cần thiết về tâm lý học, khoa học giáo dục và hoạt động phòng ngừa người chưa thành niên vi phạm pháp luật (Điều 9). Qua đó, đòi hỏi Thẩm phán phải hiểu về tâm sinh lý các đối tượng này. Hiện, TAND Tối cao đang xây dựng Đề án Tòa án gia đình và người chưa thành niên để tạo cơ hội cho những người thành niên sửa sai.

Pháp lệnh cũng quy định việc cho hoãn hoặc miễn chấp hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính do một Thẩm phán thực hiện. Đồng thời quy định cụ thể trình tự, thủ tục khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị và giải quyết của Tòa án. Thời hạn xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính là 15 ngày kể từ ngày Tòa án thụ lý hồ sơ đề nghị của cơ quan có thẩm quyền. Đối với vụ việc phức tạp, thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày.